Ինչու է Սահմանադրությունը դարձել շապիկ Հայաստանի քաղաքական ղեկավարների ձեռքին

Մի պետություն, որն ունի 25 տարվա պատմություն կանգնած է 4-րդ անգամ սահմանադրություն ընդունելու շեմին: Եթե նախկին դեպքերում դրանց ընդունումը բխում էր երկրի առջև ծառացած ներքին և արտաքին մարտահրավերներից, ապա այս դեպքում այն կարելի է դիտարկել հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների համատեքստում:

Խնդրի հիմքում Անկախության հռչակագրի հղումն է։ Ալիևը խաղաղության համաձայնագրի վերջնական կնքումը պայմանավորել է Սահմանադրությունից Արցախի նկատմամբ տարածքային հավակնությունների հստակ հրաժարմամբ։ Իշխանությունը պնդում է, որ դա իր ներքին գործն է։ Ընդդիմությունը նախագիծն անվանում է «Ալիևի Սահմանադրություն», իսկ Նարեկ Կարապետյանը հարցնում է, թե ինչպես կարելի է Հռչակագիրը, որը երկրի ծննդյան վկայականն է, «այրել» 35 տարի անց։

Հունիսի ընտրություններից հետո Փաշինյանը հայտնվել է անսովոր իրավիճակում։ Նրա կուսակցությունը հաղթել է. Քաղաքացիական պայմանագիրը ստացել է ձայների գրեթե կեսը և 105 մանդատից 64-ը։ Բայց այն նախագծի համար, որի շուրջ կառուցվել է քարոզարշավը, այդ հաղթանակը բավարար չէ։

Նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեի դնելու համար անհրաժեշտ է խորհրդարանի երկու երրորդը։ Սահմանադրությունն ուղղակիորեն պահանջում է, որ հանրաքվեի որոշումն ընդունվի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդով։ 105 պատգամավորի դեպքում դա 70 ձայն է, այսինքն՝ իշխանությանը պակասում է վեց ձայն։ Ընդդիմադիր երկու խմբակցությունների ղեկավարները պնդում են, որ իրենցից ոչ ոք կողմը չի փոխի։

Իշխանության առջև կա մի քանի ճանապարհ, և յուրաքանչյուրն ունի իր ռիսկը.

1.Շրջանցել խորհրդարանը՝ ժողովրդի իրավունքով։ Արդարադատության նախարարը հուշում է, որ հանրաքվեի իրավունքը նաև ժողովրդին պատկանող ուղղակի իրավունք է։ Սակայն ներկա Սահմանադրության համահեղինակ Վարդան Պողոսյանը պնդում է, որ խորհրդարանը շրջանցելու ճանապարհ չկա, և ցանկացած այլ տարբերակ անօրինական կլինի։

2.Հանրային ճնշում։ Փաշինյանը հոկտեմբերին հայտարարել է, որ իշխանությունն ի վիճակի է ստեղծել հանրային ճնշում, որը կստիպի ընդդիմադիր պատգամավորներին կողմ քվեարկել։

3.Սպասել և փոխել կանոնները։ Գալյանի խոսքով՝ նախագծում նախատեսվում է հանրաքվեի դնելու խորհրդարանական շեմի իջեցում, սակայն դա կգործի միայն նոր Սահմանադրության ընդունումից հետո։

Եվրոպան որպես անուղղակի խաղադրույք

Այս պատմության մեջ կա անուղղակի կապ նաև եվրոպական ինտեգրման գործընթացի հետ։ Մայիսի 5-ին ԵՄ-Հայաստան առաջին գագաթնաժողովը հանգեցրեց վիզաների ազատականացման գործողությունների ծրագրի առաջին զեկույցին, սակայն չբացեց անդամակցության պաշտոնական բանակցություններ։ Որպես հիմնական խոչընդոտներ կարելի է նշել համապարփակ ներքին բարեփոխումները և տարածաշրջանային կայունությունը՝ նախևառաջ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ կարգավորումը։ Այսինքն, եթե Սահմանադրության հարցը արգելափակի խաղաղությունը, դա անուղղակիորեն կդանդաղեցնի նաև եվրոպական ինտեգրումը։

Նախագիծը դեռ չի հրապարակվել. Փաշինյանը նշել է, որ այն կհրապարակվի նոյեմբերին, և կսկսվեն հանրային քննարկումներ։ Հենց դրա տեքստը կպարզի, թե արդյոք հնարավոր է ձևակերպում, որը կարող է ընդունելի լինել և՛ Բաքվի, և՛ հայկական հասարակության համար, թե՞ սա անլուծելի երկընտրանք է։

Ակնարկ Քաղաքականություն

Մեկնաբանություններ